Een notaris speelt een grote rol op belangrijke momenten in je leven. Je hebt er mee te maken als je een huis koopt, trouwt, een testament opstelt of een erfenis regelt. Toch weten veel mensen niet precies wat een notarieel ambtenaar doet en waarom die persoon zo belangrijk is. Dat is begrijpelijk, want je schakelt deze juridische professional pas in op bijzondere momenten, niet elke dag.
De rol van een notaris in het dagelijks leven
Een notaris is een officiële ambtenaar die door de overheid is aangesteld. Die aanstelling maakt het beroep bijzonder: een notarisakte heeft dezelfde rechtskracht als een vonnis van een rechter. Dat betekent dat de documenten die een notaris opstelt, in bijna alle gevallen als bewijs gelden voor de rechtbank. Denk aan een koopakte voor een woning, een huwelijkscontract of een schenkingsakte. Deze documenten zijn niet zomaar papieren, ze zijn wettelijk bindend en worden bewaard in een officieel register. De notarieel ambtenaar controleert ook of alles klopt en of beide partijen goed begrijpen wat ze tekenen. Zo beschermt hij of zij iedereen die bij een overeenkomst betrokken is.
Bij welke situaties schakel je een notaris in
Het kopen of verkopen van een huis is de bekendste reden om naar een notariskantoor te gaan. Bij vastgoedtransacties is het wettelijk verplicht om een notariële akte op te stellen. De ambtenaar controleert dan of er geen schulden op het pand rusten, of de verkoper de echte eigenaar is en of er geen juridische problemen zijn. Naast vastgoed zijn er nog andere situaties waarbij je een beroep doet op deze juridische dienstverlener. Bij een huwelijk of wettelijke samenwoning kun je een contract laten opstellen dat afspraken vastlegt over bezittingen. Bij een overlijden regelt de notaris de verdeling van de nalatenschap. En bij een schenking, bijvoorbeeld van geld of een woning aan een kind, is een officiële akte noodzakelijk om de schenking geldig te maken en de belasting correct te berekenen.
Hoe een notaris onpartijdig werkt
Veel mensen denken dat een notaris alleen de belangen van één partij behartigt, maar dat is niet zo. De notaris staat tussen alle betrokken partijen in en werkt voor iedereen tegelijk. Bij de aankoop van een huis werkt de notarisakte dus zowel in het voordeel van de koper als van de verkoper. Die onpartijdigheid is wettelijk vastgelegd en is een van de redenen waarom de overheid deze taak aan erkende ambtenaren geeft. Als er meerdere partijen bij een transactie betrokken zijn, mag iedere partij ook een eigen juridische adviseur inschakelen. Zo weet iedereen zeker dat de belangen goed vertegenwoordigd zijn. De kosten voor de dienstverlening, ook wel het ereloon genoemd, zijn deels wettelijk bepaald en hangen af van de aard en de waarde van de transactie.
Hoe je een afspraak maakt en wat je kunt verwachten
Een afspraak maken bij een notariskantoor gaat tegenwoordig vaak online. Je geeft aan waarvoor je advies of een akte nodig hebt, en het kantoor plant een gesprek in. Tijdens dat gesprek legt de ambtenaar uit wat er moet gebeuren, welke documenten nodig zijn en wat de kosten zijn. Notarissen werken in heel België en zijn gebonden aan strikte regels over hoe ze hun werk uitvoeren. In steden zoals Dendermonde zijn er kantoren waar meerdere notarissen samenwerken, zodat er altijd iemand beschikbaar is. Na het gesprek verzamelt het kantoor alle benodigde informatie, stelt de akte op en plant een moment waarop alle partijen komen tekenen. Na de ondertekening wordt de akte geregistreerd en bewaard. Zo heb je altijd een officieel bewijs van wat er is afgesproken.
Veelgestelde vragen
Wat kost een notaris bij de aankoop van een huis?
Bij de aankoop van een woning betaal je naast de aankoopprijs ook notariskosten. Die bestaan uit registratierechten of btw, de erelonen van de ambtenaar en administratieve kosten. In België bedragen de totale kosten bij een bestaande woning vaak tussen de 10 en 15 procent van de aankoopprijs. Bij een nieuwbouwwoning gelden andere tarieven.
Kan ik zelf kiezen welk notariskantoor ik gebruik?
Je mag zelf een notariskantoor kiezen. Bij de aankoop van een huis hebben zowel koper als verkoper het recht om een eigen notarieel adviseur aan te duiden. Als er twee notarissen betrokken zijn, wordt het ereloon gewoon gedeeld. De kosten voor de koper stijgen daardoor niet.
Wat is het verschil tussen een testament en een notariële akte?
Een testament kun je in sommige gevallen zelf schrijven, maar een notariële akte wordt altijd door een erkend ambtenaar opgesteld en ondertekend. Een notarieel testament heeft meer rechtskracht en is moeilijker aan te vechten. Bovendien bewaart het kantoor het document veilig, zodat het niet verloren raakt.
Is een notaris ook nuttig als ik geen huis koop of erfenis regel?
Een notarieel ambtenaar kan ook helpen bij zakelijke overeenkomsten, de oprichting van een vennootschap of het vastleggen van afspraken tussen familieleden. Niet alle situaties vereisen een officiële akte, maar een juridische adviseur kan je wel informeren over je rechten en de risico’s van een bepaalde beslissing.
